Soorten kinderopvang: welke opvang past bij jullie gezin?

Welke kinderopvang bij jullie past, hangt vooral af van de leeftijd van je kind, jullie werktijden en of jullie recht hebben op kinderopvangtoeslag. In het eerste kwartaal van 2026 gingen er met toeslag gemiddeld 385.000 kinderen naar de dagopvang, 495.000 naar de bso en 66.000 naar een gastouder.

Soorten kinderopvang en waarvoor je toeslag krijgt

Kinderopvangtoeslag krijg je alleen voor opvang die in het Landelijk Register Kinderopvang staat, en alleen als jij en je eventuele toeslagpartner werken, studeren, inburgeren of een traject naar werk volgen. Over het deel van de uurprijs boven het maximum krijg je niets.

Kinderdagverblijf: hele dagen in een vaste groep

Voor kinderen tot de basisschool. Je kind zit in een stamgroep van hooguit zestien kinderen, met vaste medewerkers en een mentor. Je betaalt voor je contractdagen, ook als je kind ziek is of jullie op vakantie zijn. Valt een medewerker uit, dan neemt een collega het over. Begin 2026 was het gemiddelde uurtarief € 11,62, tegen een maximum voor de toeslag van € 11,23.

Gastouder: kleinschalig en vaak flexibeler

Een gastouder vangt hooguit zes kinderen tot 13 jaar tegelijk op, bij de gastouder thuis of bij jou thuis (gastouder aan huis, vaak nanny genoemd). Dat gaat altijd via een geregistreerd gastouderbureau, en je betaalt via dat bureau. Betaal je de gastouder zelf, dan krijg je geen toeslag. Begin 2026 kostte een gastouder gemiddeld € 8,74 per uur voor kinderen tot 4 jaar. Meestal betaal je alleen de uren dat je kind er is, maar dat hangt af van je afspraken. Is de gastouder ziek, dan is er vaak geen opvang.

Kinderdagverblijf of gastouder: alle verschillen

Peuteropvang voor peuters van 2 tot 4 jaar

De opvolger van de peuterspeelzaal: een paar ochtenden of dagdelen per week, met dezelfde kwaliteitsregels als het kinderdagverblijf. Werken jullie allebei, dan betaal je het met kinderopvangtoeslag. Werkt een van jullie niet, dan heeft de gemeente een gesubsidieerd peuteraanbod voor een aantal korte dagdelen per week. Hoeveel uur en wat je betaalt, verschilt per gemeente.

Loopt je peuter risico op een achterstand, bijvoorbeeld in taal, dan kan hij vanaf 2,5 jaar voorschoolse educatie krijgen: ongeveer 16 uur per week op een kinderopvang met een vve-programma. De gemeente bepaalt welke kinderen daarvoor in aanmerking komen, en meestal hoor je het van het consultatiebureau. Dat kan ook als jullie geen recht op toeslag hebben.

Bso: voor en na school en in de vakanties

Buitenschoolse opvang is voor kinderen die naar de basisschool gaan: voorschoolse opvang voor het begin van school, naschoolse opvang na school, en opvang op vrije dagen en in de schoolvakanties. De bso haalt je kind meestal op bij school, maar niet elke bso haalt bij elke school op, dus begin bij de school. Begin 2026 was het gemiddelde tarief € 10,58 per uur, tegen een maximum van € 9,98. Opvang tussen de middag op school, de tussenschoolse opvang, telt niet als kinderopvang voor de toeslag.

Een bso kiezen voor je vierjarige

Oppas, familie of au pair: geen toeslag

Voor opvang door opa en oma, vrienden of een oppas die je zelf regelt, krijg je geen kinderopvangtoeslag, tenzij die persoon als gastouder bij een bureau is aangesloten en aan alle eisen voldoet. Werkt je oppas minder dan vier dagen per week bij jullie, dan valt dat meestal onder de Regeling dienstverlening aan huis. De oppas is dan niet bij je in dienst, maar je betaalt wel door bij ziekte, tot zes weken, en bij vakantie.

Een au pair telt niet als kinderopvang. Een inwonende au pair kan ook geen gastouder worden, zelfs niet via een bureau, want een gastouder mag niet op jullie adres ingeschreven staan. Komt de au pair van buiten de EER en Zwitserland, dan vraagt een door de IND erkend au-pairbureau de verblijfsvergunning aan. Die au pair is bij de aanvraag 18 tot en met 25 jaar en helpt hooguit 8 uur per dag en 30 uur per week met lichte taken in huis.

Welke opvang past bij de leeftijd van je kind

Welke opvang past bij jullie werktijden

Werken jullie op vaste dagen overdag, dan passen kinderdagverblijf, bso en gastouder alle drie. Kinderdagverblijven en bso's zijn meestal alleen op werkdagen overdag open, en de precieze tijden verschillen per locatie. Werken jullie vroeg, laat, 's avonds of in het weekend, dan kom je vaker uit bij een gastouder.

Met wisselende diensten, een nulurencontract of oproepwerk kun je gewoon toeslag krijgen. Wisselen je opvanguren per maand, dan geef je een gemiddeld aantal uren per maand op, of je geeft na elke maand de echte uren door. Tot 230 uur per maand per kind krijg je vergoed.

Meerdere kinderen op de opvang

Bij een gezamenlijk toetsingsinkomen tot € 56.413 krijg je in 2026 voor elk kind 96% vergoed. Daarboven krijg je voor een tweede en volgend kind een hoger percentage dan voor het eerste. Het 'eerste kind' is het kind met de meeste opvanguren in die maand, dus vaak het kind op het kinderdagverblijf en niet de oudste op de bso. Bij een gastouder kunnen alle kinderen op één adres terecht, met hooguit zes tegelijk, waarbij eigen kinderen van de gastouder tot 8 jaar meetellen.

Wachttijd bij kinderdagverblijf, bso en gastouder

Hoe lang je op een plek wacht, verschilt per plaats en per locatie. In een steekproef voor het ministerie van SZW wachtte in 2024 14,0% van de ouders langer dan drie maanden na de gewenste startdatum op een plek bij het kinderdagverblijf, 9,2% bij een gastouder en 6,6% bij de bso. In Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht lag dat hoger: 18% bij het kinderdagverblijf, 12% bij gastouders en 9% bij de bso.

Schrijf je voor een baby dus al tijdens de zwangerschap in, gerust bij meer dan één locatie. Of er plek is, hoor je bij de opvang zelf.

Wil je de opties voor jullie gezin naast elkaar zien? De keuzehulp vraagt naar jullie plaats, de leeftijd van je kind, de tijden die je nodig hebt en de sfeer die past.

Doe de keuzehulp